សុវណ្ណសាមជាតក ពាក្យកាព្យ

សុវណ្ណ​សាម​ជាតក ពាក្យ​កាព្យ
ព្រះ​សមុហ៍​ឃោសាចារ្យ យូរ-ប៉ុណ្ណ (ឥន្ទ​សុវណ្ណា)
ក្រុម​ជំនុំ​ព្រះ​ត្រៃបិដក នៅ​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ រៀបរៀង

បទ​ព្រហ្ម​គីតិ

ខ្ញុំ​សូម​ក្រាប​បង្គំ នូវ​ប្រជុំ​ត្រៃ​រតនា ជា​កែវ​ដ៏​ថ្លៃ​ថ្លា ដោយ​សិរសា​នេះ​ជា​អាទិ៍ ។ គ្រា​នេះ​នឹង​ពណ៌នា ព្រះ​ភគវា​មុនិនាថ កាល​ទ្រង់​សោយ​ព្រះ​ជាតិ ខំ​ខ្មី​ឃ្មាត​សាង​កុសល ។ ទើប​ទ្រង់​ត្រាស់​ទេសនា ប្រោស​​សត្តា​កុំ​ឱ្យ​ឆ្ងល់ កាល​នៅ​មាន​កង្វល់ មិន​ទាន់​ដល់​ជា​សាស្ដា ។ ទ្រង់​ប្រារព្ធ​ចំពោះ ភិក្ខុ​នោះ​អ្នក​រក្សា នូវ​មាតា​​បិតា ដោយ​មេត្តា​ដ៏​លើស​លន់ ។ សម្រេច​ឥរិយា​បថ នៅ​ក្នុង​វត្ត​ជេតពន សម្ដែង​នាំ​រឿង​ជន មាន​គុណ​ធ្ងន់​ជា​អនេក ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ស្ដាប់​បរិយាយ​ដែល​ចម្លែក មាន​បុត្រ​មួយ​យ៉ាង​ឯក បម្រើ​ប្លែក​ជា​អស្ចារ្យ ។ កាល​នោះ​តថាគត កើត​រលត់​ក្នុង​សង្សារ ប្រកប​ដោយ​សង្ខារ អស់​យូរយារ​រាប់​មិន​បាន ។ កើត​ក្នុង​ត្រកូល​ជាតិ នាយ​នេសាទ​ទាំង​ពីរ​ប្រាណ ជាប់​មក​តាម​លំអាន ពី​បុរាណ​ចាស់​ព្រេង​នាយ ។ អតីតេ​កន្លង​ហើយ ឱ​ភិក្ខុ​អើយ​យូរ​វែង​ឆ្ងាយ មាន​ដែន​មួយ​សប្បាយ ជន​ទាំងឡាយ​ហៅ​កាសី ។ មាន​នេសាទ​ពីរ​នាក់ ចិត្ត​ស្មោះ​ស្មគ្រ​ដោយ​មេត្រី នៅ​ជិត​ពារាណសី ញាតិ​ប្រុស​ស្រី​រាប់អាន​គ្នា ។ អាស្រ័យ​នៅ​មាត់​ស្ទឹង ជា​ពំនឹង​នៃ​អាត្មា បាន​ប្ដេជ្ញា​គ្នា​ថា បើ​អ្នក​ណា​មួយ​មាន​បុត្រ ។ ទោះ​ប្រុស​ឬ​មួយ​ស្រី កុំ​គប្បី​យើង​ឱ្យ​ផុត ផ្សំ​ផ្គុំ​ឱ្យ​បរិសុទ្ធ ធ្វើ​ជា​បុត្រ​យើង​រាល់​គ្នា ។ នេសាទ​ត្រើយ​ខាង​នាយ មិន​វែង​ឆ្ងាយ​បាន​ធីតា ឱ្យ​ឈ្មោះ​នាង​បារិកា ដូច​ប្រាថ្នា​ចិត្ត​ប៉ុនប៉ង ។ នេសាទ​ត្រើយ​ខាង​អាយ បាន​សប្បាយ​តាម​បំណង មាន​បុត្រ​មួយ​ជា​ច្បង ល្អ​កន្លង​មាន​លក្ខិណា ។ មាតា​បិតា​នោះ បាន​ឱ្យ​ឈ្មោះ​បុត្រា​ថា ទុកូល​កុមារា ចិត្ត​ស្នេហា​ពេញ​ចំណង់ ។ សម្លាញ់​ទាំង​ពីរ​នាក់ រៀប​ទុក​ដាក់​ដោយ​ផ្ចិត​ផ្ចង់ នូវ​បុត្រ​ទាំង​ពីរ​ពង្ស មិន​លះបង់​ពាក្យ​ប្ដេជ្ញា ។ បាន​ធ្វើ​កិច្ច​មង្គល បុត្រ​និម្មល​ស្រេច​កាល​ណា ឱ្យ​ទៅ​ជា​ភស្ដា និង​ភរិយា​នៅពេល​នោះ ។ ទុកូល​ជា​ស្វាមី គ្មាន​សេចក្ដី​ស្រឡាញ់​សោះ តាំង​ពី​នៅ​កំលោះ តែ​មិន​ឈ្លោះ​ទាស់​វិវាទ ។ ឯ​នាង​បារិកា មិន​ប្រាថ្នា​ចង់​ឱ្យ​ឃ្លាត រក្សា​កេរ្តិ៍​មារយាទ មិន​ឱ្យ​ញាតិ​គេ​និន្ទា ។ នឹង​កិច្ចការ​ក្នុង​ផ្ទះ ចោល​ស្រឡះ​មិន​នឹក​នា ចិត្ត​ចង់​តែ​បព្វជ្ជា លះ​គ្រឹហា​ទៅ​នៅ​ព្រៃ ។ រី​ឯ​ជន​ទាំង​នោះ មិន​ដែល​សោះ​មាន​កម្រៃ ធ្វើ​បាប​អាក្រក់​ក្រៃ ដោយ​ជើង​ដៃ​ឱ្យ​សៅហ្មង ។ ទើប​ក្រាប​បង្គំ​លា នូវ​មាតា​បិតា​ផង ទាំង​ពីរ​ត្រាច់​ត្រសង ដើរ​កាត់​ឆ្លង​ស្រុក​ភូមិ​ឋាន ។ ទៅ​ដល់​មាត់​ស្ទឹង​មួយ មិន​មាន​ព្រួយ​ក្នុង​សន្ដាន ជា​ទី​រហោឋាន គួរ​សម្រាន្ត​ធ្វើ​បព្វជ្ជា ។ ព្រះ​ឥន្ទ្រាធិរាជ មាន​អំណាច​ជាង​ទេព្ដា កម្រើក​នូវ​អាស្នា បើក​នេត្រា​ឃើញ​ចំពោះ ។ នូវ​ស្វាមី​ភរិយា ចរ​លីលា​ដល់​ស្ទឹង​នោះ ចិត្ត​ចង់​ជួយ​សង្គ្រោះ ដោយ​ស្មគ្រ​សោះ​សាទរ​ក្រៃ ។ ទើប​ប្រើ​វិស្សកម្ម សាង​អាស្រម​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ បម្រុង​អ្នក​ថ្លា​ថ្លៃ នា​ពេល​ថ្ងៃ​នេះ​កុំ​ខាន ។ រី​ទេវបុត្រ​នោះ​ឯង មក​ចាត់​ចែង​ធ្វើ​ទី​ឋាន ដើម្បី​ជន​ពីរ​ប្រាណ នៅ​សុខ​សាន្ត​បាន​យូរយារ ។ និម្មិត​គ្រឿង​អ្នក​បួស មិន​ឱ្យ​ហួស​ល្មម​ប្រើ​ការ បំពេញ​បុណ្យ​សក្ដារ ឱ្យ​អស្ចារ្យ​ភេទ​ឥសី ។ ឯ​ជន​អ្នក​ត្រូវ​ការ ឃើញ​បរិក្ខា​មាន​ថ្មីៗ អរ​ណាស់​ខំ​ឃ្មាត​ខ្មី ទើប​ស្រដី​យ៉ាង​នេះ​ថា ។ អើ​ហ្ន៎​អាស្រម​នេះ ល្អ​អី​ម្ល៉េះ​តើ​នរណា មក​នៅ​ថែ​រក្សា ឬ​ទេព្ដា​និម្មិត​ទុក ។ ឱ្យ​ដល់​អ្នក​ដំណើរ ដ៏​ប្រសើរ​ប្រាថ្នា​សុខ ចម្រើន​ធម៌​ទៅ​មុខ លះ​ក្ដី​ទុក្ខ​ក្នុង​សង្សារ ។ ឥឡូវ​យើង​មក​ដល់ ហើយ​បាន​យល់​គ្រឿង​បរិក្ខារ សុទ្ធ​តែ​អ្នក​ត្រូវ​ការ បុណ្យ​សម្ភារ​​សាង​បារមី ។ ទើប​តាំង​អធិដ្ឋាន ចិត្ត​ស្មោះ​ស្មាន​តាំង​ស្មារតី បួស​ជា​ភេទ​ឥសី ទាំង​ប្រុស​ស្រី​ពេល​នោះ​ឯង ។ ឋិត​នៅ​ក្នុង​អាស្រម ឥត​បារម្ភ​ព្រួយ​ចំបែង ទី​មួយ​នៅ​ម្នាក់​ឯង ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​ដោយ​សុចរិត ។ អាស្រ័យ​តែ​ផ្លែ​ឈើ ជា​អំពើ​ត្រូវ​ប្រព្រឹត្ត ស្វែង​រក​បាន​តាម​ចិត្ត មិន​ខុស​ក្រឹត្យ​ច្បាប់​វិន័យ ។ ឥសី​ទាំង​ពីរ​អង្គ ចិត្ត​ស្មោះ​ត្រង់​ក្នុង​ហឫទ័យ មិន​មាន​ក្ដី​សង្ស័យ ឥត​អាល័យ​ចំពោះ​កាម ។ គ្រា​នោះ​ស្ដេច​ទេព្ដា ពិចារណា​ឃើញ​ជួរ​ស្នាម វេរា​នេះ​ជាប់​តាម អ្នក​លះ​កាម​ទាំង​ពីរ​នាក់ ។ អំណើះ​ត​ទៅ​មុខ តែង​មាន​ទុក្ខ​ធ្ងន់​ឥត​អាក់ មាន​ភ្នែក​សុទ្ធ​តែ​ខ្វាក់ ឥត​មាន​អ្នក​ចាំ​រក្សា ។ ដូច្នេះ​គួរ​អញ​ទៅ កាន់​លំនៅ​ពន្យល់​ថា ឱ្យរួម​សង្វាស​គ្នា ក្នុង​វេលា​នេះ​កុំ​ខាន ។ លុះ​គិត​យ៉ាង​នេះ​ហើយ មិន​យូរ​ឡើយ​មក​ដល់​ឋាន និយាយ​ឱ្យ​លោក​បាន រួបរួម​ប្រាណ​ទាំង​ពីរ​អង្គ ។ បពិត្រ​ព្រះ​ឥសី សូម​មេត្រី​តាម​ចំណង់ កិច្ច​នេះ​កុំ​លះបង់ ចំពោះ​ត្រង់​មេថុន​ធម្ម ។ លោក​ម្ចាស់​នឹង​បាន​បុត្រ ល្អ​បំផុត​ចេះ​គួរ​សម ដឹង​គុណ​ជា​បឋម គួរ​និយម​ទីពឹង​បាន ។ ព្រោះ​ដល់​ពេល​ខាង​មុខ ខ្ញុំ​ឃើញ​ទុក្ខ​លោក​ពីរ​ប្រាណ លំបាក​ឥត​ស្រាក​ស្រាន្ត ឱ្យ​រំខាន​ទាំង​ពីរ​អង្គ ។ ឥសី​តប​ទៅ​ថា ខ្លួន​អាត្មា​គ្មាន​នឹក​ចង់ មេថុន​បាន​លះបង់ ចិត្ត​ស្មោះ​ត្រង់​តែ​កុសល ។ មិន​ធ្វើ​ឱ្យ​ដាច់​សីល ជា​មន្ទិល​ខូច​មគ្គ​ផល គឺ​ផ្លូវ​នាំ​ឱ្យ​ដល់ បាន​ទុក្ខ​ទល់​ខ្វល់​ក្នុង​ចិត្ត ។ ព្រះ​ឥន្ទ​អង្វរ​ថា បើ​ករុណា​មិន​ស្នេហ៍​ស្និទ្ធ គ្រាន់​តែ​អង្អែល​ផ្ចិត ឥសី​ស្រី​ឈ្មោះ​បារិកា ។ កិច្ច​នេះ​មិន​ខុស​ឆ្គង តាម​ទំនង​គួរ​ប្រាថ្នា នឹង​កើត​បាន​បុត្រា ពេញ​ស្នេហា​ល្អ​ថ្កើង​ថ្កាន ។ ឥសី​តប​ទៅ​ថា កិច្ច​នេះ​ណា​ទើប​ធ្វើ​បាន បើ​គ្រាន់​តែ​ស្ទាប​ប្រាណ មិន​ឱ្យ​ខាន​តាម​បំណង ។ សម្ដេច​ឥន្ទ​កោសិយ ត្រឡប់​ខ្មី​ទៅ​ផ្គូផ្គង លៃលក​តាម​ទំនង មិន​រំលង​បុរស​រត្ន ។ ទៅ​អារាធនា ដោយ​ពាក្យ​ថា​យើង​សន្មត ឱ្យ​លោក​ទៅ​ប្រាកដ ដល់​កំណត់​ពេល​វេលា ។ ទៅ​ចាប់​ជាតិ​ក្នុង​គភ៌ ស្រី​មាន​ធម៌​ឈ្មោះ​បារិកា បំពេញ​នូវ​ប្រាថ្នា ឱ្យ​ចាស់​ក្លា​បុណ្យ​បារមី ។ ពោធិសត្ត​ទទួល ព្រម​ស្រុះ​ស្រួល​កាន់​ភព​ថ្មី មិន​មាន​ប្រកែក​អ្វី ដោយ​មេត្រី​ចង់​កសាង ។ ទើប​ទូល​តប​វិញ​ថា ខ្ញុំ​ករុណា​នឹង​អះអាង ទៅ​កើត​តាម​សំណាង ជា​អ្នក​តាង​ថែ​រក្សា ។ លុះ​បាន​ទទួល​ហើយ ពុំ​យូរ​ឡើយ​ចុះ​សួគ៌ា ឋិត​នៅ​ក្នុង​គព្ភា នាង​បារិកា​នោះ​ប្រាកដ ។ ឯ​នាង​ឥសិនី ទ្រាំ​ព​បី​ដោយ​ហ្មត់​ចត់ លុះ​ដល់​គ្រប់​កំណត់ ខែ​ដប់​គត់​ប្រសូត​គភ៌ ។ រី​ឯ​បុត្រ​នោះ​ណា មាន​រូបា​គួរ​ត្រេកអរ ទើប​បាន​ឱ្យ​នាម​ករ ដោយ​ស្មោះ​សរ​ឈ្មោះ​សាមា[១] ។ ឥសី​ទាំង​ពីរ​អង្គ ចិត្ត​ត្រេក​ត្រង់​ឆ្ពោះ​បុត្រា ខំ​បី​បាច់​រក្សា រក​ផលា​នេះ​ជា​អាទិ៍ ។ តាំង​ពី​នៅ​តូច​ស្មោះ ដល់​កំលោះ​​រូប​រាង​ស្អាត មិន​មាន​ទាស់​ខូច​ខាត ខំ​សង្វាត​ការ​សិក្សា ។ មាន​កាល​ថ្ងៃ​មួយ​នោះ ត្រាច់​ចំពោះ​រក​ផលា រសៀល​ទាប​សុរិយា ចរ​យាត្រា​វិល​ត្រឡប់ ។ មក​ដល់​កណ្ដាល​ផ្លូវ ពស់​សត្រូវ​មក​ប្រសព្វ ព្រួស​ពិស​ដូច​គេ​ស្អប់ ចក្ខុ​ស្ងប់​ទាំង​ពីរ​អង្គ ។ ឥសី​ពីរ​នោះ​ណា មាន​នេត្រា​ងងឹត​បង់ នឹង​ដើរ​ទៅ​ដោយ​ត្រង់ តាម​ចិត្ត​ចង់​នោះ​ពុំ​បាន ។ ទើប​ស្រែក​ហៅ​រក​បុត្រ ចិត្ត​ស្រយុត​អស់​អង្គ​ប្រាណ កាន់​ដៃ​គ្នា​ដើរ​ស្មាន ទុក្ខ​ឥត​ក្សាន្ត​ក្នុង​ចិន្ដា ។

ពិលាបទុកូល​បណ្ឌិត នឹង​នាង​បារិកា

ពាក្យ ៧

ឱ​កូន​ស្ងួន​​ម្ដាយ​ឪពុក​អើយ បើ​ម្ល៉េះ​ទៅ​ហើយ​បាន​នរណា  នឹង​នៅ​បីបាច់​ថែ​រក្សា សម​អ្នក​កំព្រា​នៅ​ម្នាក់​ឯង ។  ពោះ​ដើម​បាន​យើង​ទៅ​រុក​រក ផ្លែ​ឈើ​នាំ​មក​ដល់​កន្លែង  មិន​មាន​ខ្វះ​ខាត​ខំ​ស្វះ​ស្វែង បាន​ដាក់​ពេញ​ច្រែង​ទាំង​ទុំ​ខ្ចី ។  ថ្ងៃ​នេះ​ខ្លួន​យើង​មាន​វេរា ចូល​មក​ផ្ដន្ទា​ឥត​ប្រណី  លះបង់​មង្គល​ឱ្យ​អប្រិយ វិញ្ញាណ​ស្មារតី​ក៏​ភ្លេច​ភ្លាំង ។  ទាំង​ការ​ព្យាយាម​ក៏​សាប​សូន្យ ឥត​ញាតិ​ផង​ប្អូន​ជួយ​កម្លាំង  មាន​កម្ម​វេរា​មក​បិទ​បាំង មិន​ឱ្យ​យើង​តាំង​ដោយ​សុចរិត ។  បើ​ចាំ​ដល់​ចាស់​បន្ដិច​រ៉ា សឹម​ខ្វាក់​នេត្រា​ចុះ​មិន​គិត  ស្ដាយ​តែ​បុត្រ​នោះ​នៅ​តូច​ពិត ប្រឹង​ខំ​ប្រព្រឹត្ត​ការ​សិក្សា ។  មិន​ទាន់​បាន​ដឹង​ការ​រាក់​ជ្រៅ នឹង​ត្រាច់​ដើរ​ទៅ​រក​ផលា  យក​មក​ចិញ្ចឹម​យើង​រាល់​គ្នា មិន​ទាន់​ក្លៀវក្លា​ដោយ​មាំមួន ។  ឥឡូវ​បើ​ឥត​ពី​យើង​ហើយ បាន​នរណា​ឡើយ​បាន​ថែថួន  មើល​ការ​ខុស​ត្រូវ​ដល់​កូន​ស្ងួន បាន​គ្រប់​ចំនួន​ដូច​រាល់​ថ្ងៃ ។  ថ្មើរ​នេះ​អ្នក​នៅ​ចាំ​អាស្រម មាន​ព្រួយ​បារម្ភ​គិត​មមៃ  ចាំ​មើល​ផ្លូវ​យើង​មក​ពី​ព្រៃ បាន​ឃើញ​អរ​ក្រៃ​រត់​ទទួល ។  រសៀល​សុរិយា​ទាប​ណាស់​ហើយ ឱ​កូន​ស្ងួន​អើយ​ម្ល៉េះ​ក្ដៅក្ដួល  ក្នុង​ទ្រូង​ស្ទើរ​ប្រេះ​ឆេះ​ឆាប​ឆួល សម​អ្នក​ដេក​ដួល​ទី​ណា​ដឹង ។  ឬ​មួយ​អ្នក​រក​ឪពុក​ម្ដាយ ទៅ​កាន់​ផ្លូវ​ឆ្ងាយ​ព្រៃ​ស្រោងស្រឹង  ឬ​អ្នក​ទៅ​លេង​ជិត​មាត់​ស្ទឹង មិន​ដឹង​ដំណឹង​ការ​នេះ​ជាក់ ។  អឺ​បា​សាម​អើយ​ប្រុស​ពន្លក កូន​អើយ​អ្នក​មក​ជា​ពំនាក់  នាំ​យក​ឪពុក​ម្ដាយ​ទៅ​ដាក់ ដល់​​ទី​សម្នាក់​អាស្រម​បទ ។  គ្រា​នោះ​រី​ឯ​សាម​បណ្ឌិត អ្នក​បាន​ដឹង​ពិត​តាម​កំណត់  មាតា​បិតា​មក​ប្រាកដ មិន​ខុស​កំណត់​ពេល​វេលា ។  ទើប​តែ​ថ្ងៃ​នេះ​មិន​ឃើញ​មក ឬ​មួយ​ខំ​រក​អស់​ផលា  មិន​ទាន់​បាន​គ្រប់​គ្រាន់​កាល​ណា ខំ​ចរ​យាត្រា​យក​ឱ្យ​បាន ។  ឬ​លោក​មាន​ភ័យ​ហេតុ​ណា​មួយ ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ព្រួយ​ក្នុង​សន្ដាន  ឬ​ពួក​សត្វ​ម្រឹគ​ចិត្ត​ក្លាហាន ធ្វើ​ឱ្យ​លោក​ខាន​មក​ទេ​ដឹង ។  ទើប​ខំ​ដើរ​រក​សព្វ​កន្លែង ក្នុង​ព្រៃ​ម្នាក់​ឯង​ចិត្ត​តានតឹង  និង​ទី​ដែល​លោក​ធ្លាប់​ទៅ​សឹង មិន​ឃើញ​ខំ​ប្រឹង​ស្រែក​ហៅ​រក ។  អឺ​លោក​មាតា​បិតា​អើយ ថ្ងៃ​នេះ​ម្ដេច​ឡើយ​លោក​មិន​មក  ទាល់​ថ្មើរ​នេះ​ហើយ​ម្ដេច​នៅ​រក ឱ្យ​កូន​ពន្លក​នៅ​ម្នាក់​ឯង ។  អឺ​លោក​ទាំង​ពីរ​ដ៏​មាន​គុណ ម្ដេច​ខុស​ពេល​មុន​ខំ​ស្វះ​ស្វែង  ឱ្យ​កូន​នៅ​ចាំ​ទី​កន្លែង រឹង​ព្រួយ​ចំបែង​ឥត​មាន​គ្នា ។  អឺ​លោក​ឪពុក​ម្ដាយ​ខ្ញុំ​អើយ ម្ដេច​លោក​មិន​ឆ្លើយ​តប​បុត្រា  ក្នុង​ទ្រូង​កូន​នេះ​ស្ទើរ​ខ្លោច​ផ្សា សូម​លោក​មេត្តា​កូន​កម្សត់ ។  ស្រែក​ហៅ​ទៅ​មក​មិន​ឈប់​ឡើយ ឮ​សូរ​មាត់​ឆ្លើយ​ច្បាស់​ប្រាកដ  ស្គាល់​ជា​ឪពុក​ម្ដាយ​ទើប​រត់ ដល់​ហើយ​មិន​អត់​សួរ​ទៅ​ថា ។  បពិត្រ​លោក​អ្នក​មាន​គុណ​ធ្ងន់ ប្រសើរ​លើស​លន់​ឥត​ឧបមា  ម្ដេច​លោក​មិន​ទៅ​នៅ​ដល់​ណា រសៀល​សុរិយា​ទៀប​ណាស់​ហើយ ។  ឥសី​ទាំង​ពីរ​ប្រាប់​ដល់​បុត្រ ក្នុង​ចិត្ត​ស្រយុត​ទុក្ខ​ឥត​ស្បើយ   ថា​ឱ​មាស​ម្ដាយ​ឪពុក​អើយ ភ្នែក​ខ្វាក់​អស់​ហើយ​ទៅ​មិន​បាន ។  ទើប​ជន​ទាំង​នោះ​យំ​រៀបរាប់ ដល់​ទី​ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​រាល់​ប្រាណ  តាំង​ពី​ថ្ងៃ​នេះ​នឹង​អាក់​ខាន បាន​សុខ​សម្រាន្ត​តទៅ​ទៀត ។ 

បទ​ព្រហ្ម​គីតិ

គ្រា​នោះ​ពោធិសត្វ បុរស​រត្ន​ចិត្ត​មេត្តា  ព្រះ​ទ័យ​តាំង​ប្រាថ្នា យក​ប្រាជ្ញា​ពោធិញ្ញាណ ។  ទោះ​កើត​ក្នុង​ទី​ណា ខំ​ឧស្សាហ៍​ធ្វើ​សីល​ទាន  ដឹង​គុណ​ជា​ប្រធាន តែង​ទូន្មាន​សព្វ​សត្តា ។  ទោះ​ប្រុស​ឬ​មួយ​ស្រី ដោយ​សេចក្ដី​ករុណា  ឱ្យ​បាន​កើត​សុខា ដោយ​ប្រាជ្ញា​ដ៏​ប្រពៃ ។  ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​ខ្ពង់ខ្ពស់ មាន​កិត្តិយស​ចេះ​វាងវៃ  ប្រសើរ​វិសេស​ថ្លៃ អ្នក​ដទៃ​មិន​ស្មើ​ឡើយ ។  បាន​ឮ​លោក​ប្រាប់​ថា មាន​នេត្រា​ខ្វាក់​អស់​ហើយ  ទួញ​យំ​ឥត​ល្ហែ​ល្ហើយ ទុក្ខ​គ្មាន​ស្បើយ​ក្នុង​សន្ដាន ។  យំ​រួច​សើច​ក្អាកក្អាយ នឹក​សប្បាយ​ពន់​ប្រមាណ  កិច្ច​នេះ​ធ្លាក់​លើ​ប្រាណ ធ្វើ​ឱ្យ​បាន​ពេញ​ចំណង់ ។  ទើប​តប​ទៅ​វិញ​ថា ខ្ញុំ​ករុណា​មិន​លះបង់   នូវ​លោក​ទាំង​ពីរ​អង្គ ចិត្ត​ស្មោះ​ត្រង់​មិន​រួញរា ។  ដល់​វេន​លើ​កូន​ហើយ សូម​ស្រាក​ស្បើយ​ចាក​ទុក្ខា  ខ្ញុំ​នឹង​ថែ​រក្សា រក​ផលា​ដូច​សព្វ​ដង ។  ប្ដេជ្ញា​ហើយ​នាំ​ទៅ ទី​លំនៅ​ឥត​សៅហ្មង  មិន​ហ៊ាន​ឱ្យ​កន្លង តាម​បំណង​ចិត្ត​ប្រាថ្នា ។  តាំង​ពី​ថ្ងៃ​នេះ​ឯង ខំ​ស្វះស្វែង​រក​ផលា  ដើម្បី​នឹង​រក្សា នូវ​បព្វជ្ជា​ភេទ​ឥសី ។  បម្រើ​ទាំង​ថ្ងៃ​យប់ មិន​ឈរ​ឈប់​ដោយ​មេត្រី  បាយ​ទឹក​គ្រឿង​ចំណី ព្រឹក​ល្ងាច​ក្ដី​មិន​លស់​លា ។  ពេល​ថ្ងៃ​រក​ផ្លែ​ឈើ ពេល​យប់​ធ្វើ​ក្នុង​គ្រឹហា  គក់​ច្របាច់​បាទា រាល់​វេលា​មិន​ដែល​ខាន ។  អស់​ទាំង​ពួក​ទេវតា តែង​សេ្នហា​ចិត្ត​រាប់អាន  សូម្បី​ពួក​តិរច្ឆាន ចិត្ត​ស្មោះ​ស្មាន​គ្រប់ៗគ្នា ។  ឥត​មាន​សត្វ​ណា​មួយ ធ្វើ​ឱ្យ​ព្រួយ​ដល់​ចិន្ដា  សុទ្ធតែ​ជួយ​រក្សា បាន​សុខា​ទាំង​យប់​ព្រឹក ។  មាន​កាល​ថ្ងៃ​មួយ​នោះ លោក​ត្រាច់​ឆ្ពោះ​ទៅ​ដង​ទឹក  មាន​ពួក​ហ្វូង​សត្វ​ម្រឹគ ទៅ​ភ្លូក​ភ្លឹក​ហែ​ត្រសង ។  ទៅ​ដល់​មាត់​កំពង់ មិន​រារង់​ចុះ​ទៅ​ដង  វិល​មក​តាម​បំណង ពួក​សត្វ​ផង​ជួយ​រក្សា ។  ពេល​នោះ​ស្ដេច​បិល​យក្ស ពួន​លប​លាក់​ក្នុង​ព្រឹក្សា  ប្រកប​ដោយ​មោហា ជា​ក្សត្រា​ដែន​កាសី ។  លុះ​ឃើញ​សាម​កុមារ ប្លែក​អស្ចារ្យ​លើ​ផែនដី   យឹត​ធ្នូ​បាញ់​ទៅ​ខ្មី ឥត​ប្រណី​ដល់​តិច​ឡើយ ។  សុវណ្ណ​សាម​នោះ​ណា ត្រូវ​ក្សត្រា​បាញ់​ដួល​ហើយ  ឈឺ​ចាប់​ចុក​ឥត​ស្បើយ ដួល​ដេក​កើយ​លើ​ផ្នូរ​ខ្សាច់ ។ ហើយ​ទើប​ស្រែក​សួរ​ថា ឱ​លោក​ណា​អើយ​មក​ផ្ដាច់   ជីវិត​ខ្ញុំ​ឱ្យ​ដាច់ ខាន​បីបាច់​អ្នក​មាន​គុណ ។  អ្នក​ជា​ក្សត្រ​ឬ​ព្រាហ្មណ៍ មាន​គោត្រនាម​ឬ​អ្នក​បុណ្យ   មក​នៅ​ទីនេះ​មុន សូម​ព្រះ​គុណ​ប្រាប់​ឱ្យ​ច្បាស់ ។  ខ្លួន​ខ្ញុំ​ជាតិ​ជា​មនុស្ស មិន​ដែល​ទ្រុស្ត​ដល់​ក្មេង​ចាស់   ទាំង​សត្វ​ព្រៃ​ច្រើន​ណាស់  ឥត​មាន​ទាស់​ដល់​ថ្នាំងថ្នាក់ ។   ឥឡូវ​លោក​មក​បាញ់ កូន​សម្លាញ់​ជន​ពីរ​នាក់   សុទ្ធ​តែ​ជា​អ្នក​ខ្វាក់ ធ្វើ​ឱ្យ​អាក់​ក្ដី​ព្យាយាម ។   ឬ​មួយ​លោក​ត្រូវ​ការ នូវ​អាហារ​ត្រង់​សាច់​ឈាម   ម្ដេច​ឡើយ​មក​បាញ់​សាម មិន​ត្រូវ​តាម​គន្លង​ធម៌ ។   លោក​អើយ​លោក​យក​ឈ្មោះ​អ្វី ចូរ​ស្រដី​ដោយ​ស្មោះ​សរ   ប្រាប់​មក​តាម​នាមករណ៍ ខ្ញុំ​ត្រេកអរ​សាទរ​ក្រៃ ។  ឯ​ស្ដេច​បិលយក្ស មាន​យស​សក្ដិ​វិសេស​ថ្លៃ   ទើប​ចេញ​ចាក​ពី​ព្រៃ ត្រាស់​តប​វៃ​យ៉ាង​នេះ​ថា ។   ខ្លួន​យើង​នេះ​ជា​ស្ដេច   គេ​សម្រេច​តាម​វាចា    ជា​តួ​អង្គ​ក្សត្រា ឋិត​នៅ​នា​ដែន​កាសី ។  ចេញ​ចាក​ចោល​នគរ ព្រោះ​វឹកវរ​តែ​ចំណី   ស្វែង​រក​សត្វ​បក្សី ចោល​បុរី​មិន​នឹកនា ។  ចេះ​សិល្ប​ធ្នូ​ប្រាកដ   តាម​បែប​បទ​ផ្លូវ​វិជ្ជា   ដើរ​បាញ់​សត្វ​នានា   ដូច​ប្រាថ្នា​ចិត្ត​ប៉ុន​ប៉ង ។  ទោះ​សត្វ​នោះ​តូច​ក្ដី ឬ​ដំរី​ធំ​ចម្បង   សត្វ​ណា​ឯ​ទៀត​ផង  តាម​បំណង​យើង​ប្រាថ្នា ។  ឥឡូវ​យើង​សួរ​អ្នក ស្រស់​វរលក្ខណ៍​ឈ្មោះ​អ្វី​បា   ទាំង​មាតា​បិតា  នៅ​ទីណា​ជិត​ឬ​ឆ្ងាយ ។  កាល​នោះ​ពោធិសត្វ បុរស​រត្ន​បង្គំ​ថ្វាយ   ទូល​ស្ដេច​តាម​បរិយាយ ទាំង​មាន​កាយ​ដេក​ផ្ទាល់​ដី ។  ទូលបង្គំ​ជា​ខ្ញុំ  បុត្រ​ឧត្ដម​នៃ​ឥសី   គេ​ហៅ​ទាំង​ប្រុស​ស្រី   ដោយ​មេត្រី​ថា​សាមា ។  បិតា​ទូលបង្គំ  នៅ​ចួបជុំ​នឹង​មាតា   អាស្រ័យ​ក្នុង​សាលា មាន​នេត្រា​សុទ្ធ​តែ​ខ្វាក់ ។  នឹង​ទៅ​ណា​ពុំ​បាន ទាំង​ពីរ​ប្រាណ​ព្រួយ​ឥត​អាក់   មាន​តែ​កូន​មួយ​នាក់ គ្រាន់​នឹង​ថ្នាក់​ថ្នម​បម្រើ ។  ថ្ងៃ​នេះ​ព្រះ​អង្គ​បាញ់ កូន​សម្លាញ់​ស្លាប់​ហើយ​តើ   បាន​អ្នក​ណា​បម្រើ ប្រាកដ​ស្មើ​ដូច​ជា​ខ្ញុំ ។  សូម​ទ្រង់​ទត​មើល​ចុះ ខ្លួន​ធ្លាយ​ធ្លុះ​ឈាម​ដុំៗ   ត្រង់​សរ​មូល​ត្រសុំ ពិស​ចាប់​ជុំវិញ​ខ្លួន​ហើយ ។  ព្រះ​មហា​សត្វ​ថ្លៃថ្លា ឈឺ​ខ្លោច​ផ្សា​ទុក្ខ​ឥត​ស្បើយ   ថា​ឱ​ខ្លួន​អញ​អើយ ថ្ងៃ​នេះ​ហើយ​ស្លាប់​មិន​ខាន ។

ពិលាបសុវណ្ណសាម

ពាក្យ ៧

ឱ​ព្រះ​មាតា​បិតា​អើយ ពី​នេះ​ទៅ​ហើយ​អស់​ទីពឹង   ឥត​មាន​នរណា​ថា​ពំនឹង ពំនាក់​គ្រាន់​ពឹង​ទៅ​ថ្ងៃ​មុខ ។  ពី​ដើម​បាន​កូន​នៅ​បម្រើ រក​ផ្លែ​ឈើ​មើម​ឈើ​សន្សំ​ទុក   ជា​គ្រឿង​អាហារ​មាន​គ្រប់​មុខ ឆាន់​កែ​អផ្សុក​សោះ​ព្រួយ​ប្រាណ ។  ទឹក​ស្រង់​ទឹក​ឆាន់​មិន​ខ្វះ​ខាត ទី​សឹង​សម្អាត​មិន​សល់​ខាន   ពេល​ថ្ងៃ​កូន​រៀប​ទី​សម្រាន្ត ពេល​យប់​កូន​បាន​គក់​ច្របាច់ ។  ថ្ងៃ​នេះ​កូន​ដល់​មរណា​ហើយ  ឱ​ម្ចាស់​ថ្លៃ​អើយ​កម្ម​មក​ផ្ដាច់   ឱ្យ​ខាន​ធ្វើ​កិច្ចការ​បីបាច់ ឥឡូវ​កូន​ត្រាច់​ចោល​កន្លែង ។  ម្ល៉េះ​សម​គាត់​ចាំ​មើល​ផ្លូវ​កូន  មក​បាត់​ឈឹង​សូន្យ​រីង​ចំបែង   ស្រែក​ហៅ​រក​កូន​ឮ​ក្ដែងៗ  ប្រឹង​ស្ទាប​ដើរ​ស្វែង​រក​គ្រប់​ច្រក ។  តាំង​ពី​រសៀល​ដល់​ព្រលប់ ឥត​មាន​ឈរ​ឈប់​ខំ​រុក​រក   តាម​ផ្លូវ​ដែល​ធ្លាប់​ដើរ​ទៅ​មក នឹង​ទី​ធ្លាប់​ជ្រក​រក​គ្មាន​សល់ ។  ឱ​ម្ល៉េះ​សម​គាត់​ព្រួយ​លំបាក ប្រឹង​រក​មិន​ស្រាក​​ទុក្ខ​កង្វល់   អធ្រាត្រ​យប់​ស្ងាត់​យំ​សោក​ដល់ កូន​ប្រុស​និម្មល​មិន​ឃើញ​មក ។  ឱ​ម្ល៉េះ​សម​គាត់​ស្លាប់​អសារ ព្រោះ​អត់​អាហារ​គ្មាន​អ្នក​រក   សង្ឃឹម​ពួក​ញាតិ​គ្មាន​មក​ជ្រក នឹង​ហៅ​រាប់​រក​ជួយ​ការពារ ។  ខ្លួន​អញ​នេះ​ស្លាប់​មិន​សូវ​ស្ដាយ ព្រួយ​ឪពុក​ម្ដាយ​អន្ធការ   ពី​ថ្ងៃ​នេះ​ទៅ​អត់​អាហារ ផ្ដាច់​ចោល​សង្ខារ​ជា​មិន​ខាន ។  ឱ​លោក​ណា​នៅ​ទី​នេះ​អើយ ឥត​ពី​ខ្ញុំ​ហើយ​សូម​ស្មោះ​ស្មាន   មេត្តា​សង្គ្រោះ​ជន​ពីរ​ប្រាណ ឱ្យ​លោក​ស្រាក​ស្រាន្ត​ស្បើយ​ទុក្ខា ។  អស់​ពួក​ទេព្ដា​រក្សា​ព្រៃ បើក​នេត្រ​រំពៃ​​ដោយ​មេត្តា   សូម​លោក​ជួយ​ថែទាំ​រក្សា មាតា​បិតា​ខ្ញុំ​ឱ្យ​ទាន ។ បទ​ព្រហ្មគីតិ  កាល​នោះ​ស្ដេច​បិលយក្ស ចិត្ត​ស្មោះ​ស្មគ្រ​ដោយ​មេត្រី   លុះ​ឮ​ពាក្យ​សម្ដី ត្រាស់​ទៅ​ខ្មី​ថា​សាម​អើយ ។  ចូរ​អ្នក​កុំ​បារម្ភ  កិច្ច​នេះ​ខ្ញុំ​ធានា​ហើយ   បម្រើ​មិន​តោះ​តើយ ឱ្យ​បាន​ស្បើយ​ដូច​ប្រាថ្នា ។  អ្នក​ប្រាប់​ទី​លំនៅ បិតា​ពៅ​នៅ​ត្រង់​ណា    នឹង​ព្រះ​វរមាតា ខ្ញុំ​យាត្រា​ត្រង់​ទីនោះ ។  ព្រះ​មហា​សត្វ​ថ្លៃថ្លា   បើក​នេត្រា​មើល​ចំពោះ   ឮ​ថា​ស្ដេច​សង្គ្រោះ ទូល​ទៅ​ឆ្ពោះ​ប្រាប់​កន្លែង ។  បពិត្រ​ព្រះ​រាជា ស្ដេច​លីលា​ផ្លូវ​នេះ​ឯង   មិន​មាន​ត្រឡែងកែង ផ្លូវ​ត្រង់​វែង​ចុះ​ជើង​ម្នាក់ ។  បើ​ស្ដេច​យាង​ទៅ​ដល់ ទ្រង់​ពន្យល់​ឱ្យ​ដឹង​ជាក់   កុំ​ឱ្យ​លោក​អន់​អាក់ ខ្លាច​ភ័យ​ភ្ញាក់​ដល់​តក់​ស្លុត ។  កិច្ចការ​ទាំង​ប៉ុន្មាន ទ្រង់​ស្មោះ​ស្មាន​ធ្វើ​បំផុត   រំពឹង​លើ​ចមមកុដ ឱ្យ​បរិសុទ្ធ​ផុត​សង្ស័យ ។  ហើយ​សូម​ទ្រង់​មេត្តា   ជម្រាប​ថា​កូន​ក្សិណក្ស័យ   កុំ​ឱ្យ​តូច​ព្រះ​ទ័យ នឹក​អាល័យ​បុត្រ​កម្សត់ ។  កូន​សូម​បង្គំ​លា នឹង​មរណា​ជា​ប្រាកដ   ថ្ងៃ​នេះ​ដល់​កំណត់ សូម​លោក​អត់​ទោស​ឱ្យ​ទាន ។

ពិលាបស្ដេចបិលយក្ស

ពាក្យ ៧

គ្រា​នោះ​ព្រះ​បាទ​បិលយក្ស កើត​ព្រះ​ត្រៃលក្ខណ៍​ក្នុង​សន្ដាន   យល់​ច្បាស់​ថា​ឱ​សត្វ​រាល់​ប្រាណ មុខ​ជា​នឹង​បាន​ចាស់​ឈឺស្លាប់ ។  ទើប​ស្ដេច​ទួញ​ទ្រង់​ព្រះ​កន្សែង នឹក​ដល់​ខ្លួន​ឯង​ធ្វើ​មិន​គាប់   កាល​ដើម​រៀង​មក​មិន​ដែល​ធ្លាប់ ដឹង​ថា​សត្វ​ស្លាប់​ជា​ធម្មតា ។  ឥឡូវ​មក​ឃើញ​សាមបណ្ឌិត នេះ​គួរ​ឱ្យ​គិត​ដល់​អាត្មា   នឹង​រស់​នៅ​ហើយ​បាន​ត្រឹម​ណា ស្លាប់​ចោល​កាយា​នោះ​ទៅ​វិញ ។  ដូច​ជា​សុវណ្ណសាម​កុមារ ទើប​នឹង​ថ្លែង​ការណ៍​អម្បាញ់មិញ   ឥឡូវ​គាត់​ស្លាប់​បាត់​ទៅ​វិញ រក​ទ្រព្យ​លោះ​ទិញ​ក៏​ពុំ​បាន ។  អាត្មា​អញ​ធ្វើ​កម្ម​អាក្រក់ នឹង​ទៅ​នរក​ធ្ងន់​ពុំ​ខាន   សោយ​ទុក្ខ​វេទនា​ឥត​ស្រាក​ស្រាន្ត ព្រោះ​ចិត្ត​ក្លាហាន​ដោយ​មោហា ។  បើ​ខ្លួន​អញ​នៅ​ក្នុង​នគរ ពួក​មនុស្ស​ឈូឆរ​គេ​ពោល​ថា   មិន​សម​បើ​អង្គ​ព្រះ​ក្សត្រា ធ្វើ​កម្ម​វេរា​យ៉ាង​នេះ​សោះ ។  ចុះ​បើ​មក​នៅ​ក្នុង​ព្រឹក្ស​ព្រៃ  គ្មាន​ដទៃ​ពោល​ចំពោះ   ឱ្យ​អញ​បាន​ឮ​ពាក្យ​ពីរោះ ឬ​ពាក្យ​ទ្រគោះ​នោះ​សោះ​ឡើយ ។

និយាយពីនាងទេពធីតា

បទព្រហ្មគីតិ

គ្រា​នោះ​ទេពធីតា[២] ឋិត​នៅ​នា​គន្ធមាទន៍   ដឹង​ថា​ស្ដេច​ពិឃាដ នូវ​ជនជាតិ​មនុស្ស​ថ្លៃថ្លា ។  ទើប​ត្រាច់​ពី​ទីនោះ មុខ​ចំពោះ​មក​ក្សត្រា   ពោល​នូវ​បទ​គាថា ដោយ​វាចា​យ៉ាង​នេះ​ឯង ។  បពិត្រ​ព្រះ​រាជា បាន​ឮ​ថា​ទ្រង់​ឥត​ក្រែង   ធ្វើ​បាប​មិន​ស្ញប់ស្ញែង សព្វ​កន្លែង​ឥត​សីលា ។  ដូច​យ៉ាង​ជន​បី​នាក់  គ្មាន​ថ្នាំងថ្នាក់​ក្នុង​ចិន្តា   ជា​ជន​ឥត​ទោសា ម្ដេច​ក្សត្រា​មក​សម្លាប់ ។  បើ​ដូច្នោះ​សូម​ព្រះ​អង្គ  យាង​ត្រាច់​ត្រង់​ទៅ​ប្រញាប់   ធ្វើ​បុណ្យ​ឱ្យ​ឆាប់​ៗ ខ្ញុំ​នឹង​ប្រាប់​នូវ​សួគ៌ា ។  ចិញ្ចឹម​ពួក​ជន​ខ្វាក់   ទាំង​ពីរ​នាក់​ឱ្យ​ដូច​ជា   សុវណ្ណសាម​បុត្រ​ភ្ងា ទើប​ក្សត្រ​ចាក​អបាយ ។  ព្រះ​រាជា​អង្គ​នោះ  ភក្រ្ត​ក្រៀម​ក្រោះ​ទ្រង់​សោក​ស្ដាយ  ពោធិសត្វ​ឆើតឆាយ មាន​រូប​កាយ​ស្រស់​ប្រិមប្រិយ ។  កណ្ដៀត​ក្អម​យាង​ទៅ ឆ្ពោះ​សំដៅ​ត្រង់​កុដី   សូរ​ជើង​ធ្ងន់​ឥត​បី ខំ​ឃ្មាតខ្មី​ដល់​សាលា ។  ទើប​ទុកូល​បណ្ឌិត   ខំ​ពិនិត្យ​សួរ​ទៅ​ថា   សន្ធឹក​ជើង​នរណា មក​ប្រាថ្នា​ដើម្បី​អ្វី ? ។  ដើរ​នេះ​តាម​ទំនើង មិន​មែន​ជើង​កូន​ពិសី  ជាតិ​ជា​មនុស្ស​មក​ថ្មី ចូរ​ស្រដី​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ផង ។  ស្ដេច​តប​ទៅ​វិញ​ថា ខ្ញុំ​នេះ​ណា​ជា​ចម្បង   លើស​អស់​ពួក​អ្នក​ផង   នៅ​គ្រប់​គ្រង​ដែន​កាសី ។  លះ​ចោល​រាជ​សម្បត្តិ ស្វែង​រក​សត្វ​ក្នុង​អចវី    បរិភោគ​ជា​ចំណី ចោល​សិរី​មិន​នឹក​នា ។  ឯ​ទុកូលបណ្ឌិត ឥសី​សិទ្ធ​ចិត្ត​មេត្តា   ឮ​ហើយ​កើត​ជ្រះថ្លា ចង់​ប្រាថ្នា​ធ្វើ​កុសល ។  ទើប​ទូល​បង្គំ​ថា ព្រះ​ករុណា​សូម​សោយ​ផល   ដែល​ខ្ញុំ​បាន​តម្កល់ បម្រុង​ដល់​ពេល​ខាង​មុខ ។  មាក់ប៉ែន​មៀន​ស្រគំ ទន្លាប់​ទុំ​ប្រមូល​ទុក  ស្វាយ​ចេក​ចាន់​គ្រប់​មុខ សោយ​ឱ្យ​សុខ​តាម​សប្បាយ ។  ព្រះ​រាជា​សួរ​ថា រី​ផលា​ផង​ទាំងឡាយ   អ្នក​ណា​នាំ​ពី​ឆ្ងាយ មក​ដល់​អាយ​រៀប​ទុក​ដាក់ ។  បើ​លោក​ទាំង​ពីរ​ប្រាណ ទៅ​មិន​បាន​សុទ្ធ​តែ​ខ្វាក់   ម្ដេច​ឡើយ​ទើប​ដឹង​ជាក់ បេះ​បាន​ដាក់​ក្នុង​កញ្ជើ ។  ទុកូលបណ្ឌិត​ថា សាម​បុត្រ​បេះ​ទេតើ   ផ្លែ​ឈើ​និង​មើម​ឈើ  ដើរ​រុក​រើ​ក្នុង​ព្រឹក្ស​ព្រៃ ។  ទៅ​រក​មិន​ដែល​ខាន សន្សំ​បាន​តែ​រាល់​ថ្ងៃ   មក​ទុក​គ្រាន់​សំចៃ ជា​កម្រៃ​ទៅ​ដល់​ពេល​ព្រឹក ។  កាល​បុត្រ​វិល​មក​ដល់ ខំ​ខ្វាយខ្វល់​ទៅ​ដង​ទឹក   សម្រាប់​និង​ងូត​ផឹក តាម​ចិត្ត​នឹក​​ចង់​ពេល​ណា ។  ឥឡូវ​កូន​មិន​នៅ កាន់​ក្អម​ទៅ​ឯ​គង្គា   រសៀល​ទាប​សុរិយា ជិត​វេលា​វិល​វិញ​ហើយ ។  ព្រះ​រាជា​អង្គ​នោះ តប​ចំពោះ​ថា​លោក​អើយ   លោក​កុំ​ព្រួយ​ចិត្ត​ឡើយ ខ្ញុំ​នេះ​ហើយ​នឹង​រក្សា ។  រី​ឯ​សាម​បណ្ឌិត រូប​ល្អ​ពិត​គួរ​ទស្សនា   ខ្ញុំ​បាន​ផ្ដាច់​ជីវ៉ា ដួល​ដេក​នា​លើ​ផ្នូរ​ខ្សាច់ ។  រី​នាង​បារិកា   បាន​ឮ​ថា​កូន​បីបាច់   ជីវិត​ស្ដេច​បាន​ផ្ដាច់ ញ័រ​សព្វ​សាច់​អស់​អង្គា ។  ស្ទុះ​មក​កាន់​អាស្រម ឥសី​សម​និយាយ​ថា   ខ្លួន​យើង​រស់​ពី​រ​ណា ស្លាប់​តាម​គ្នា​ទៅ​គ្រាន់​បើ ។  កូន​យើង​បាត់​ទៅ​ហើយ រស់​ថ្វី​ឡើយ​ឥត​អំពើ   មិន​មាន​អ្នក​ណា​ធ្វើ កិច្ច​បម្រើ​ដល់​យើង​ខ្វាក់ ។  ទុកូល​តប​ទៅ​ថា នែ​បារិកា​កុំ​អន់​អាក់   បង្កើត​ចិត្ត​ថ្នាំង​ថ្នាក់ ឱ្យ​ចំពាក់​កម្ម​វេរា ។  ព្រះ​អង្គ​គ្មាន​បំណង នឹង​ប៉ុន​ប៉ង​ផ្ដាច់​ជីវ៉ា   បុត្រ​ប្រុស​ស្រស់​ពុំងា ដោយ​ពាលា​ចិត្ត​កំហឹង ។  ឥឡូវ​មក​ប្ដេជ្ញា អង្គ​លោក​ថា​នឹង​ខំ​ប្រឹង   បីបាច់​ជា​ពំនឹង ឱ្យ​យើង​ពឹង​មួយ​ជីវិត ។  នែ​នាង​បារិកា  បុត្រ​ថ្លៃថ្លា​យើង​កុំ​គិត   កុំ​ឱ្យ​ខូច​គំនិត  ក្រែង​បណ្ឌិត​លោក​និន្ទា ។

ជន​ទាំង​ពីរ​នាក់​នោះ ទូល​ចំពោះ​ព្រះ​រាជា ថា​ទ្រង់​កុំ​ធានា ព្រះ​អង្គ​ជា​អ្នក​រក្សា ។ សូម​ឱ្យ​តែ​ព្រះ​អង្គ ជូន​ទៅ​ត្រង់​សាម​បុត្រា អ្នក​ស្លាប់​នៅ​ទីណា យើង​យាត្រា​នៅ​ទីនោះ ។ ស្ដេច​មាន​បន្ទូល​ថា កុំ​យាត្រា​ទៅ​ឱ្យ​សោះ ទីនោះ​ក្រែង​មាន​គ្រោះ ត្រង់​ចន្លោះ​ព្រៃស្រោង ។ មាន​តែ​ហ្វូង​សត្វ​ម្រឹគ នៅ​គគីរ​ចាំ​ប្រប​ខាង ស្កាត់​ផ្លូវ​ឱ្យ​តេងតាង នឹង​ចៀសវាង​ទៅ​ពុំ​រួច ។ មាន​ទាំង​ពួក​ស្វាន​ស្វា ដំរី​ខ្លា​ស្រែក​គ្រលួច ក្របី​ខ្ទីង​ស្នែង​ស្រួច គួរ​ព្រឺព្រួច​សព្វ​អង្គា ។ ពន្លឺ​ព្រះ​អាទិត្យ អព្ទ​ងងឹត​ពេញ​មេឃា មិន​គួរ​ជន​ទ្វេហារ ចរ​យាត្រា​ទៅ​បាន​ឡើយ ។ ឯ​ជន​ទាំង​ពីរ​នាក់ ស្ដាប់​ឮ​ជាក់​ទុក្ខ​ឥត​ស្បើយ អង្វរ​ថា​ក្សត្រ​អើយ កុំ​តោះតើយ​ស្ងៀមស្ងាត់​នៅ ។ បើ​ទុក​ជា​យ៉ាង​ណា សូម​ក្សត្រា​ជូន​ខ្ញុំ​ទៅ ឱ្យ​បាន​ដល់​កូន​ពៅ ទោះ​យប់​ជ្រៅ​ក៏​មិន​ខាន ។ បើ​មិន​ឃើញ​មុខ​កូន យើង​ស្លាប់​សូន្យ​ទាំង​ពីរ​ប្រាណ នឹង​រស់​នៅ​ពុំ​បាន ទុក្ខ​ក្លាហាន​ខ្លាំង​ក្រៃលែង ។ គ្រា​នោះ​ស្ដេច​បិលយក្ស នាំ​ជន​ខ្វាក់​ប្រាប់​កន្លែង ដល់​ហើយ​ទើប​ទ្រង់​ថ្លែង ថា​នេះ​ឯង​សាមបុត្រា ។ ឯ​ជន​ទាំង​ពីរ​នាក់ បាន​ស្គាល់​ជាក់​កូន​ពុំងា ដេក​ផ្ទាល់​លើ​ពសុធា ឥត​មាន​គ្នា​នៅ​ម្នាក់​ឯង ។ យក​ដៃ​ស្ទាប​បាទា ដល់​សិរសា​រឹង​ចម្បែង       ខ្លោចផ្សា​ធ្ងន់​ក្រៃលែង ហើយ​ទើប​ថ្លែង​រៀបរាប់​ថា ។

ពិលាប​ទុកូលបណ្ឌិតនិង​នាង​បារិកា

ពាក្យ ៧

ឱ​សាម​កុមារ​មុខ​ស្រស់បោះ រូប​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ​គួរ​គយគន់ សម្ដី​និយាយ​ក៏​ស្រទន់ ពីរោះ​ពេកពន់​ឥត​ឧបមា ។ ឥឡូវ​មាតា​បិតា​មក   ឃើញ​កូន​ពន្លក​ដល់​មរណា ក្នុង​ទ្រូង​ស្ទើរ​ប្រេះ​ចេញ​ពី​គ្នា កើត​ទុក្ខ​វេទនា​ព្រោះ​អាល័យ ។ កូន​អើយ​អ្នក​ដូច​ជា​ស្រវឹង ឬ​មួយ​កូន​ខឹង​អធ្យាស្រ័យ មាតា​បិតា​ហើយ​លា​ក្ស័យ ទាំង​នៅ​មាន​វ័យ​ពេញ​សម្លាញ់ ។ ឬ​មួយ​កូន​ព្រួយ​នឿយ​លំបាក បម្រើ​ឥត​ស្រាក​ហើយ​គ្នាន់ក្នាញ់ ទូល​ព្រះ​រាជា​ឱ្យ​លោក​បាញ់ ឬ​កូន​ចាលចាញ់​ព្រះ​ចេស្ដា ។ ឱ​សាម​កូន​អើយ​អ្នក​អភព្វ យើង​ទាំង​ពីរ​ធ្លាប់​ទីពឹង​បា ចំណី​ភោជន​និង​ផលា បាន​រស់​ជីវ៉ា​ព្រោះ​ព្រលឹង ។ ម្ដេច​ឡើយ​កូន​ស្លាប់​ចោល​យើង​ទៅ      ឱ្យ​យើង​រស់​នៅ​ឥត​ពំនឹង ពី​ថ្ងៃ​នេះ​ហើយ​គ្មាន​ទីពឹង ស្ងប់​ស្ងាត់​សូន្យ​ឈឹង​ដូច​ស្មសាន ។ បើ​ឪពុក​ជា​ទៅ​រ៉ា          គ្រាន់​នឹង​រក្សា​គ្នា​ទៅ​បាន ឥឡូវ​ងងឹត​ទាំង​ពីរ​ប្រាណ ធ្វើ​ម្ដេច​នឹង​បានពឹង​​គ្នីគ្នា ។ ស្ដាយ​អើយ​ស្ដាយ​ពេក​កូន​ព្រលឹង មក​ដេក​ស្ដូកស្ដឹង​ក្នុង​ព្រឹក្សា ធូលី​ដី​ខ្សាច់​ជាប់​កាយា មិន​មាន​ចរចា​តប​មក​សោះ ។ ឱ​លោក​ណា​អើយ​នៅ​ទីនេះ ដែល​មាន​ចំណេះ​ជួយ​សង្គ្រោះ មេត្តា​ដល់​ខ្ញុំ​ដោយ​ចិត្ត​ស្មោះ ឱ្យ​កូន​កំលោះ​មាន​ស្មារតី ។ កាល​កូន​រស់​នៅ​ខំ​ឧស្សាហ៍ ចរ​ត្រាច់​យាត្រា​រក​ចំណី ផ្លែ​ឈើ​មើម​ឈើ​បេះ​ថ្មីៗ ទាំង​ទុំ​ចាស់​ខ្ចី​មិន​ខ្វះខាត ។ ទឹក​ងូត​ទឹក​ផឹក​មាន​គ្រប់​គ្រាន់ មិន​ឱ្យ​អស់​ទាន់​ខំ​សង្វាត លៃ​ពេល​ទៅ​ដង​ត្រូវ​តាម​ខ្នាត សុទ្ធ​តែ​ថ្លា​ស្អាត​ពេញ​ៗពាង ។ ពេល​ព្រឹក​អ្នក​បោស​ទី​អាស្រម ពេល​ថ្ងៃ​រៀបចំ​ភោជន៍​ស្អិតស្អាង ទាំង​ទីកន្លែង​យើង​សង​ខាង ធានា​អះអាង​ធ្វើ​សព្វ​គ្រប់ ។ បើ​ឥត​ពី​កូន​ស្ងួន​ទៅ​ហើយ គ្មាន​អ្នក​ណា​ឡើយ​គេ​គោរព ធ្វើការ​ទីនេះ​រាល់​ថ្ងៃ​យប់ ល្មម​នឹង​សេពគប់​ធ្វើ​ជា​គ្នា ។

ពាក្យ​សច្ចៈ

បទ​ព្រហ្មគីតិ

គ្រា​នោះ​ជន​ពីរ​នាក់ បាត់​អួលអាក់​សោក​ស្រណោះ ផ្គង​ដៃ​ឡើង​ចំពោះ ក្នុង​ទីនោះ​សច្ចា​ថា ។ បើ​ជា​សាម​បណ្ឌិត បាន​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​ធម៌​ណា ដោយ​សច្ច​វាចា ពិស​ក្លៀវក្លា​សាប​សូន្យ​ទៅ ។ គឺ​មាន​ចិត្ត​ត្រេកអរ ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​ដ៏​ជ្រាលជ្រៅ ជា​ផ្លូវ​ដែល​កូន​ពៅ តម្កល់​នៅ​ក្នុង​ចិន្ដា ។ ឬ​ពោល​នូវ​ពាក្យ​ពិត ពួក​បណ្ឌិត​ហៅ​សត្យា នឹង​បាន​ថែរក្សា នូវ​មាតា​បិតា​ផង ។ ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​កោត​ក្រែង ខ្លាច​ស្ញប់ស្ញែង​ចាស់​រៀម​ច្បង មិន​ហ៊ាន​ពោល​កន្លង ឱ្យ​សៅហ្មង​ដោយ​សម្ដី ។ នឹង​មាន​ចិត្ត​ស្នេហា ករុណា​កូន​ពិសី ដោយ​គុណ​បុណ្យ​បារមី តិច​ច្រើន​ក្ដី​ជួយ​សង្គ្រោះ ។ អ្នក​ប្រាជ្ញ​ពី​បុរាណ លោក​តែង​បាន​ពោល​ពីរោះ ថា​សាមបណ្ឌិត​នោះ កាន់​ចំពោះ​ធម៌​ណា​ៗ ។ សូម​ឱ្យ​បុណ្យ​កុសល ជួយ​ផ្ដាច់​ដល់​ពិស​ក្លៀវក្លា  ចេញ​ចាក​ពី​កាយា ដោយ​សច្ចា​ធម៌​នោះ​ឯង ។

ពាក្យ​នាង​ទេពធីតា

រី​ទេព្ដា​អង្គ​នោះ មក​សង្គ្រោះ​ហើយ​ទើប​ថ្លែង សច្ច​ធម៌​ជាក់​ស្ដែង នឹង​កន្លែង​នោះ​ទៀត​ថា ។ ខ្ញុំ​ឋិត​នៅ​ទីនេះ យូរ​ដល់​ម្ល៉េះ​ឥត​គណនា ស្រឡាញ់​ពេញ​ចិន្ដា ដូច​ជា​បា​សាមបណ្ឌិត ។ និង​ភ្នំ​គន្ធមាទន៍ ឬ​រុក្ខជាតិ​ជា​សក្ដិសិទ្ធ    មាន​ក្លិន​ក្រអូប​ពិត គួរ​ពិនិត្យ​ចង់​ចេតនា ។ ខ្ញុំ​ពោល​ពាក្យ​ទាំងអស់ ជា​សប្បុរស​ផ្សង​សច្ចា សូម​ឱ្យ​ពិស​ឈឺផ្សា ក្នុង​សរីរា​សាម​បាត់​ទៅ ។ កាល​បើ​ជន​ទាំង​នោះ ផ្គង​ចំពោះ​នឹក​សំដៅ រក​ធម៌​ដែល​មាន​នៅ គឺ​កូន​ពៅ​ធ្លាប់​រក្សា ។ រីឯ​សាមបណ្ឌិត បាន​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​មេត្តា ដោយ​គុណ​បុណ្យ​សច្ចា មាន​សញ្ញា​ក្រោក​ឡើង​ហើយ ។ ទើប​ក្រាប​ទៀប​បាទា ពោល​ពាក្យ​ថា​ឱ​ម្ចាស់​អើយ កូន​បាន​រស់​វិញ​ហើយ កុំ​សោក​ឡើយ​ចូរ​ចរា ។ ទើប​ងាក​មក​បង្គំ ស្ដេច​ជា​ធំ​ហើយ​ទូល​ថា  សូម​យាង​ទៅ​សាលា ទាំង​មាតា​បិតា​ខ្ញុំ ។ គ្រា​នោះ​ពោធិសត្វ បុរស​រត្ន​ចិត្ត​សុខុម មិន​មាន​ធម៌​គំនុំ ប្រឹង​បន្ទុំ​បុណ្យ​កុសល ។ ទើប​នាំ​យក​មាតា និង​បិតា​បាន​ទៅដល់ ព្រម​ទាំង​ក្សត្រ​សោត​សល់ ទីមណ្ឌល​នៃ​សាលា ។ រៀបចំ​ទី​បន្ទំ គួរ​និយម​ដល់​ក្សត្រា បំពេញ​ធម៌​មេត្តា ដោយ​ជ្រះថ្លា​ឥត​សៅហ្មង ។ ហើយ​ទូល​ជា​ព្រះ​អង្គ ស្ដេច​យាង​ត្រង់​ទីនេះ​ម្ដង សូម​ទ្រង់​មាន​បំណង ដោយ​ប៉ុនប៉ង​ចង់​ដោយ​អ្វី ។ ផលា​ផង​ទាំងឡាយ ខ្ញុំ​លើក​ថ្វាយ​មាន​ទុំ​ខ្ចី  ទ្រង់​សោយ​ដោយ​មេត្រី ទ្រង់​កុំ​បី​ព្រួយ​ព្រះទ័យ ។ ព្រះបាទ​បិលយក្ស ព្រះ​ទ័យ​ស្មគ្រ​​អធ្យាស្រ័យ ទត​ឃើញ​ហេតុ​បច្ច័យ  ក្នុង​សម័យ​គួរ​គោរព ។ ទើប​មាន​បន្ទូល​ថា ខ្ញុំ​នេះ​ណា​វង្វេង​ស៊ប់  មិន​ដឹង​ហេតុ​សព្វ​គ្រប់ ព្រោះ​ជ្រុល​ជ្រប់​ដោយ​មោហា ។ បាន​ឃើញ​អ្នក​ប្រាកដ ដល់​កំណត់​នឹង​មរណា ឥឡូវ​មាន​ជីវា          ដូច​ចន្ទ្រា​រះ​ពេញ​វង់ ។ ទើប​ពោធិសត្វ​ទូល​ថា បើ​អ្នក​ណា​បាន​ផ្គត់ផ្គង់ បម្រើ​ដោយ​ផ្ចិតផ្ចង់ ចំពោះ​ត្រង់​ឪពុក​ម្ដាយ ។ អ្នក​នោះ​រួច​ទោស​ទុក្ខ ត​ទៅ​មុខ​បាន​វែង​ឆ្ងាយ  ទេព្ដា​ផង​ទាំងឡាយ ខំ​ខ្វល់ខ្វាយ​ជួយ​រក្សា ។ ទាំង​ពួក​បណ្ឌិត​ផង តែង​ចាំ​ចង​សរសើរ​ថា ស្លាប់​ទៅ​កើត​សួគ៌ា ដោយ​ផលាការ​បម្រើ ។ ស្ដេច​ទ្រង់​ព្រះ​សណ្ដាប់ តប​ប្រញាប់​ឆ្លើយ​ថា​អើ កិច្ច​នេះ​ល្អ​ណាស់​តើ គួរ​អញ​ធ្វើ​កុំ​បង្អង់ ។ ទើប​ផ្គង​ព្រះ​ហត្ថា ត្រឹម​សិរសា​បង្គំ​ផ្ចង់ ចិត្ត​ស្មោះ​ចំពោះ​ត្រង់ ដល់​តួ​អង្គ​ពោធិសត្វ ។ ថា​ម្នាល​សាមបណ្ឌិត ខ្ញុំ​នេះ​ពិត​ជា​វិបត្តិ មិន​ដែល​នឹក​ប្រយត្ន កិច្ច​ប្រតិបត្តិ​ផ្លូវ​ទីពឹង ។ សូម​អ្នក​ពន្យល់​ប្រាប់ ខ្ញុំ​ចាំ​ស្ដាប់​មិន​ទទឹង យក​អ្នក​ជា​ទីពឹង គ្រាន់​ពំនឹង​ដល់​អាត្មា ។

ពោធិសត្វ​សម្ដែង​ធម៌ ១០ ចំពោះ​ស្ដេច​បិលយក្ស

គ្រា​នោះ​ពោធិសត្វ បុរស​រ័តន៍​ទ្រង់​មេត្តា សម្ដែង​ធម៌​ទេស្នា ធម្ម​ចរិយា​ទាំង ១០ យ៉ាង ។ ចំពោះ​ស្ដេច​បិលយក្ស ព្រះ​ទ័យ​ស្មគ្រ​ចង់​កសាង ទុក​ជា​ព្រេង​សំណាង គ្រាន់​នឹង​អាង​ទៅ​ខាង​មុខ ។ បពិត្រ​ព្រះ​ក្សត្រា ទី​មួយ​ណា​ទ្រង់​ចាំ​ទុក ចិញ្ចឹម​ម្ដាយ​ឪពុក ឱ្យ​បាន​សុខ​គ្រប់​វេលា ។ ទី​ពីរ​ទ្រង់​សន្ដោស ប្រណី​ប្រោស​បុត្រ​ភរិយា សង្គ្រោះ​ដោយ​ទ្រព្យា ញ៉ាំង​ហទយា​ឱ្យ​បាន​ស្អាត ។ ទី​បី​ទ្រង់​ប្រព្រឹត្ត ចំពោះ​មិត្រ​និង​អមាត្យ លៃលក​ត្រូវ​តាម​ខ្នាត ឱវាទ​ច្បាប់​ផែនដី ។ ទី​បួន​​ទ្រង់​នឹក​ដល់ អស់​ពួក​ពល​និង​ពាជី សូម​ទ្រង់​កុំ​ញាំញី ផ្ដាច់​ជីវី​អស់​សង្ខារ ។ ទី​ប្រាំ​ស្រុក​និគម ទ្រង់​និយម​ច្បាប់​រាជការ បើ​ទ្រង់​មាន​ត្រូវ​ការ យក​ពន្ធដារ​ត្រាប្រណី ។ ទី​ប្រាំ​មួយ​គឺ​រដ្ឋ និង​ជនបទ​ធំ​ឥត​បី ការពារ​ជន​ប្រុស​ស្រី ក្នុង​ដែនដី​ឱ្យ​បាន​សុខ ។ ទី​ប្រាំ​ពីរ​រក្សា       ធម៌​សមណា​នឹង​ព្រាហ្មណ៍​ទុក ក្នុង​អង្គ​ជា​ប្រមុខ ទើប​បាន​សុខ​ស្រី​សួស្ដី ។ ទី​ប្រាំបី​មេត្តា ឆ្ពោះ​បា​ណា​ម្រឹគ​បក្សី ទ្រង់​កុំ​ធ្វើ​បាប​អ្វី ភ្លាត់​ស្មារតី​ដល់​មរណា ។ ទី​ប្រាំ​បួន​ទ្រង់​ធម៌ ដោយ​ស្មោះ​សរ​ប្រឹង​សិក្សា រៀន​សូត្រ​ផ្លូវ​សាស្នា ខំ​ភាវនា​យក​កុសល ។ ទី​ដប់​ទ្រង់​ប្រព្រឹត្ត ធម៌​សុចរិត​ឥត​កង្វល់ ជា​ផ្លូវ​នាំ​ទៅ​ដល់ ទី​សកល​ឋាន​សួគ៌ា ។ ពួក​ទេព្ដា​ឥន្ទ​ព្រហ្ម តែង​និយម​យក​ផលា សន្សំ​គ្រប់​ៗ​គ្នា ដោយ​ជ្រះ​ថ្លា​ឥត​សៅហ្មង ។ បពិត្រ​ព្រះ​មហាក្សត្រ ទ្រង់​កំណត់​ចិត្ត​ចាំ​ចង ធម៌ ១០ នេះ​ឥត​ហ្មង កុំ​កន្លង​ហួស​មាត្រា ។ បើ​ទ្រង់​បាន​ប្រព្រឹត្ត ឱ្យ​សុចរិត​សព្វ​វេលា នឹង​ទៅ​កើត​សួគ៌ា ឆកាមា​នោះ​ពុំ​ខាន ។ ព្រះ​អង្គ​កុំ​ប្រហែស ធម៌​វិសេស​ដែល​ទ្រង់​បាន ស្ដាប់​ចាំ​ទាំង​ប៉ុន្មាន ឱ្យ​អាក់​ខាន​ខូច​អសារ ។ មហា​បុរស​រ័តន៍ ញ៉ាំង​មហាក្សត្រ​ឱ្យ​រក្សា សីល​ប្រាំ​ពី​បាណា ដល់​សុរា​ទី​បំផុត ។ សូម​ទ្រង់​តាំង​សតិ និង​ហិរិ​ឱ្យ​បរិសុទ្ធ ដោយ​ប្រាជ្ញា​មោះមុត កុំ​តក់​ស្លុត​នឹង​លោក​ធម៌ ។ គ្រា​នោះ​ស្ដេច​បិលយក្ស ព្រះ​ទ័យ​ស្មគ្រ​ធម៌​បវរ ទទួល​ដោយ​ស្មោះ​សរ ទ្រង់​ត្រេកអរ​ឥត​ឧបមា ។ ទ្រង់​មាន​ព្រះ​តម្រាស់ ថា​ល្អ​ណាស់​អ្នក​ថ្លៃថ្លា ខ្ញុំ​ដាក់​លើ​សិរសា ជា​សរណា​មួយ​ជីវិត ។ ឥឡូវ​ខ្ញុំ​សូម​លា ទៅ​ភារា​នឹង​ប្រព្រឹត្ត ធម៌​នេះ​ឱ្យ​សុចរិត តាម​ភាសិត​ដូច​ប្រាថ្នា ។ ចំណែក​ខាង​ឥសី នេះ​ទាំង​បី​ខំ​ភាវនា សម្រេច​អភិញ្ញា ទៅ​កើត​នា​ឋាន​ព្រហ្មលោក ។ សត្ថា​ព្រះ​ជា​គ្រូ សព្វញ្ញូ​ដ៏​មាន​ជោគ លះ​ចោល​គ្រឿង​ស្មោកគ្រោក     បាន​វិមោក្ខ​គឺ​និព្វាន ។ សម្ដែង​ចង្អុល​ប្រាប់ តាម​លំដាប់​ជន​ដែល​មាន ក្នុង​កាល​ពី​បុរាណ ឱ្យ​ឃើញ​បាន​យ៉ាង​នេះ​ថា ។ ព្រះ​ឥន្ទ្រាធិរាជ មាន​អំណាច​កាល​នោះ​ណា ឥឡូវ​បាន​មក​ជា អនុរុទ្ធា​ជា​អរហន្ត ។ ព្រះ​បាទ​បិលយក្ស មាន​យសសក្ដិ​ធំ​លើសលន់ បាន​ជា​ព្រះ​អានន្ទ អនុជ​តន់​ព្រះ​ជិនស្រី ។ ឯ​នាង​បារិកា          បាន​មក​ជា​នាង​ថេរី ភទ្ទកាបិលានី         ជា​ពួក​ស្រី​មាន​សទ្ធា ។ នាង​ទេពធីតា​នោះ មាន​ចិត្ត​ស្មោះ​បាន​មក​ជា នាង​ឧប្បលវណ្ណា សាវិកា​ព្រះ​សម្ពុទ្ធ ។ ឯ​ទុកូលបណ្ឌិត ឥសី​សិទ្ធ​ចិត្ត​បរិសុទ្ធ បាន​ជា​សិស្ស​ព្រះ​ពុទ្ធ ខ្ពស់​បំផុត​ឈ្មោះ​កស្សប ។ សុវណ្ណសាម​កុមារ បុណ្យ​អស្ចារ្យ​មិន​ត្រឡប់ មក​កាន់​ធម៌​ផ្សាយ​ផ្សព្វ តែងតែ​អប់រំ​ចិត្ត​សត្វ ។ អន្ទោល​ជាតិ​មក​ត្រង់ ជា​តួ​អង្គ​តថាគត បាន​ត្រាស់​ដឹង​ប្រាកដ គេ​កំណត់​ថា​ព្រះ​ពុទ្ធ ។ ទ្រង់​ញ៉ាំង​ពួក​សព្វ​សត្វ ដែល​វិបត្តិ​ឱ្យ​រួច​ផុត ទៅ​កាន់​ទី​បរិសុទ្ធ លែង​ច្យុត​គឺ​និព្វាន ។ រឿង​នេះ​សូម​សង្ខេប ធ្វើ​តាម​បែប​ព្រះ​ទ្រង់​ញាណ ដែល​បាន​ទេសន៍​ទូន្មាន ប្រោស​ប្រទាន​ទុក​ជា​ច្បាប់ ។ ឱ្យ​យើង​ទាំង​ប្រុស​ស្រី ក្មេង​ចាស់​ក្ដី​យក​តម្រាប់ តាម​ផ្លូវ​លោក​ធ្វើ​ស្រាប់ គួរ​តែ​ត្រាប់​កុំ​លះ​បង់ ។ ទី​បំផុត​នេះ​ខ្ញុំ          សូម​​បង្គំ​ចំពោះ​ត្រង់ ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​ស្រោច​ស្រង់ សត្វ​លិច​លង់​ក្នុង​សង្សារ ។ និង​ធម៌​បរិសុទ្ធ ខ្ពស់​បំផុត​ពីរ​ប្រការ ព្រះ​សង្ឃ​ផ្ដាច់​សង្ខារ ខ្ញុំ​ត្រូវ​ការ​ដោយ​គោរព ។ សូម​ឱ្យ​កម្ចាត់​បង់ អពមង្គល​សព្វ​គ្រប់ បាន​សុខ​ទាំង​ថ្ងៃ​យប់ ដោយ​គោរព​គុណ​រតនា ។ សូម​ឱ្យ​មាន​កម្លាំង ចិត្ត​ខ្ញុំ​តាំង​ផ្សង​សច្ចា បើ​បាន​កើត​ជាតិ​ណា មាន​ប្រាជ្ញា​ដ៏​មោះមុត ។ បាន​កើត​ទាន់​សាស្នា ខ្ញុំ​ប្រាថ្នា​ចួប​ព្រះ​ពុទ្ធ ស្ដាប់​ធម៌​វិសេស​សុទ្ធ ទី​បំផុត​និព្វាន​ហោង ។

ចប់​សុវណ្ណសាម​ជាតក ទី ៣

[១] ឯ​ក្នុង​បាលី​ច្រើន​តែ​ហៅ​ថា​សាមៈ ឬ​សុវណ្ណ​សាមៈ សាមា​ក្នុង​ទី​នេះ ដើម្បី​សម្រួល​ដល់​ពាក្យ​កាព្យ ។

[២] នាង​ទេពធីតា​នេះ ធ្លាប់​ជា​មាតា​ពោធិសត្វ​ក្នុង​បុព្វជាតិ​ទី ៧ លុះ​ច្យុត​មក​កើត​ក្នុង​ទី​នេះ​តែង​រក្សា​ពោធិសត្វ​សព្វ​ៗ ថ្ងៃ​​ត​រៀង​មក ។

ប្រភព ៖ ទស្សនាវដ្ដីកម្ពុជសុរិយា ឆ្នាំ១៩៤៤

បញ្ចេញយោបល់ ៖